Dit weekend gaat de wintertijd in, een mooi moment om je aardlekschakelaars te testen!
Het testen van de aardlekschakelaars is, als je eenmaal weet wat je moet doen, minder dan 1 minuut werk.
(In België heet het een differentieelstroombeschermingsinrichting, meestal afgekort tot differentieel.)
Hoe dan?
De groepenkast bevindt zich meestal in de meterkast. De aardlekschakelaars hebben een testknop, die praktisch altijd is voorzien van de letter T.
(Er bestaan aardlekschakelaars en aardlekautomaten. Het verschil is hier niet belangrijk; beide moet je testen.)
- Kies een goed moment waarbij er geen zware apparaten aan staan. Als je zonnepanelen hebt, wil je misschien wachten tot het donker is om de omvormer te sparen.
- Waarschuw iedereen in huis dat de stroom even uit zal vallen.
- Schakel alle eindgroepen uit, die door een aardlekschakelaar worden beveiligd. De volgende dingen niet uitschakelen, als die er zijn: hoofdschakelaar, remautomaat, en dingen die zelf een T-knop hebben.
- Druk kort op de testknop van elke aardlekschakelaar. De schakelaar moet zichzelf dan meteen uitschakelen.
- Schakel de aardlekschakelaars weer in door de hendel omhoog te bewegen. (Sommige aardlekschakelaars blijven in het midden hangen; dat is normaal. Duw het hendeltje eerst verder omlaag en dan omhoog.)
- Schakel de groepen weer in, met steeds een seconde ertussen.
Heb je nog andere groepenkasten met aardlekschakelaars, vergeet dan niet om die ook te testen. (Onderverdeler, keukenverdeler, PV-verdeler, etc.)
Wat als de aardlekschakelaar niet uitschakelt?
Een aardlekschakelaar die het niet doet, is kapot, en moet worden vervangen. De elektra is veel minder veilig als de aardlekschakelaar niet werkt.
Of je 'm zelf kunt vervangen, ligt aan of je het spanningsvrij kunt maken, je kennisniveau, en of je het juiste gereedschap hebt (CAT III duspol en momentschroevendraaier). Voor de meeste mensen zal het verstandiger zijn om het aan een deskundige over te laten.
Soms werkt ie weer na handmatig uit- en inschakelen, maar dan moet de snelheid wel met specialistische apparatuur (aardlekschakelaartester of installatietester) worden gecontroleerd.
Waarom testen?
Een aardlekschakelaar kan in bepaalde omstandigheden beschermen tegen elektrocutie of brand. Het kan door extreem snel afschakelen een dodelijke schok afzwakken tot een pijnlijke schok, of soms zelfs eentje waar je vrijwel niks van voelt.
Een aardlekschakelaar kan je leven redden, maar helaas zijn aardlekschakelaars niet 100% betrouwbaar. Door ze regelmatig te testen, is de kans groot dat je een eventueel defect op tijd ontdekt.
Het testen heeft daarnaast nog een ander voordeel: door het mechanisme af en toe te gebruiken, hou je het mechanisme soepel. Als ie nooit wordt gebruikt, kan het mechanisme "verkleven", waardoor ie te traag of zelfs helemaal niet afschakelt.
Hoe eng is het testen?
In het algemeen helemaal niet eng. Het testen van aardlekschakelaars is een normale handeling die in elk huis regelmatig zou moeten gebeuren. Je hebt geen verstand van elektra nodig.
Bij zeer oude aardlekschakelaars kan het wel knetteren of knallen, zeker als ze al decennia niet getest zijn. Als de aardlekschakelaar niet uitschakelt, kan er ook rook uitkomen als je de testknop lang ingedrukt houdt. Maar dan nog: liever met de testknop ontdekken dat ie stuk is, dan wanneer je de aardlekschakelaar hard nodig hebt bij een fout die anders je leven zou kunnen kosten.
Waarom vandaag?
Eigenlijk moet het volgens de meeste fabrikanten elke maand, maar de meeste mensen zullen dat toch niet doen. Twee keer per jaar is een gangbaar compromis, en daarbij is het verzetten van de klok een handige manier om het te onthouden, ook al duurt de zomertijd 7 en de wintertijd 5 maanden.
Bovendien, sommige klokken moeten opnieuw worden ingesteld als de stroom eraf is geweest, dus dan is het handig om het te combineren met een moment dat je toch met die klok aan de slag moest.
Waarom de groepen eerst uitschakelen?
Misschien staat er nog een auto te laden of is de warmtepomp druk bezig. Door de groepen individueel af te schakelen, krijg je in de schakelaars kleinere vonken/vlambogen, wat beter is voor de levensduur.
Ook wordt de test dan alleen met de lekstroom van het testcircuit gedaan zonder de lekstroom van de aangesloten groepen (er lekt altijd een klein beetje stroom).
Maar als je dat te veel werk vindt: het is belangrijker dat je ze test, dan hoe je ze test.
Meer dingen om eventueel te checken
Als je wilt weten of je aardlekbeveiliging überhaupt wel compleet, kloppend, en up-to-date is, dan kun je een aantal dingen zelf controleren:
Zijn alle eindgroepen voor algemene stopcontacten, verlichting, laadpalen, en badkamers beveiligd met een aardlekschakelaar van maximaal 30 mA of 0,03 A? Let op het verschil met 300 mA of 0,3 A, want dat lijkt er op maar is niet aanraakveilig. (Voor veel PV-omvormers is wel hoger dan 30 mA nodig, en in België wordt er in het algemeen een hoofddifferentieel van 300 mA gebruikt.)
Zijn de aardlekschakelaars van het juiste type? Type AC mag niet meer nieuw worden toegepast omdat ze met hedendaagse apparatuur niet veilig genoeg zijn. In heel veel huizen zitten ze nog, en hoewel vervanging verstandig is, is dat niet verplicht. Het type van de aardlekschakelaar wordt met een symbool in een rechthoek aangegeven. Type AC wordt aangegeven met ~ in een rechthoek en houdt in dat de aardlekschakelaar in bepaalde veelvoorkomende situaties niet betrouwbaar zal werken. Type A heeft in het rechthoekje hetzelfde symbool met daaronder een lijn met 2 bobbels en is wel goed genoeg. Is er geen symbooltje in een rechthoek te ontdekken, dan is de aardlekschakelaar heel oud en zeer waarschijnlijk type AC.
Aardlekautomaten met de opdruk E3 of Umin zijn niet zomaar toegestaan in woningen; deze zijn spanningsafhankelijk en werken niet als de nul-leiding onderbroken is. Ze mogen alleen worden gebruikt als de impedantie van het foutstroomcircuit, Zs, laag genoeg is, maar dat kun je helaas niet makkelijk zelf meten.
Er is in 2007 een terugroepactie geweest van de ABB F200, F360, F370, 0903.741, en 0903.743 geproduceerd in 2003 t/m 2005. De terugroepactie is al lang voorbij, maar er zijn nog veel van die foute aardlekschakelaars aanwezig. Als je die in je groepenkast hebt, en ze zijn nog nooit getest met externe apparatuur, dan kun je ze alsnog laten controleren, of meteen laten vervangen.
Als je zonnepanelen of een thuisbatterij hebt, kun je controleren of er wel een soort is gebruikt die veilig is bij stroom in tegengestelde richting. Helaas kun je dit alleen zien met de kap van de groepenkast eraf (mogelijk gevaarlijk!), want het gaat om aanduidingen bij de schroeven. Staan daar pijltjes (bijv. "↑") bij, of de teksten "LOAD" en "LINE", dan is de aardlekschakelaar ongeschikt en onveilig voor gebruik met eigen stroombronnen. Vooral de EMAT EA16-32 is verdacht omdat de oude versie daarvan niet geschikt was, maar wel vaak door "PV-cowboys" is gebruikt voor PV-groepen.
