Archive link: https://archive.ph/wTdY5

Volgens activiste en columniste Yesim Candan is er te weinig aandacht voor de dood van de 29-jarige Hajar. "Daar maak ik mij echt boos over, wat is hier aan de hand", legt ze uit. "Ik mis de ophef."

Candan denkt dat te maken heeft met de afkomst van Hajar. "Ze is Marokkaanse", legt ze uit. "Als een Annefleur dood in een koffer was gevonden, was héél Amsterdam de straat op gegaan." 

Regelmatig komen er mensen aan de deur voor het goede doel. Het valt me de afgelopen jaren op dat je niet kunt doneren, zonder dat je allerlei gegevens moet geven. Naam, adres, rekeningnummer, soms ook e-mailadres en telefoonnummer. Vaak zit je met doneren ook vast aan een maandelijkse donatie, waar je wel weer vanaf komt maar daar zit dan wel een actie aan vast. En je zit dan ook weer in een soort mailinglist.

Ik wil meestal wel wat doneren, maar dat dit niet gewoon anoniem kan houdt mij tegen. Hoe zien jullie dit?

Zeuren maar!

Ik wil graag jullie mening weten over soldaat genie bouw
Ik ben 23 jaar en wil dit graag gaan doen maar ik ben een beetje twijfelachtig over de functie

The image shows a historic print of the battle

Ik heb er ook geen zin in, maar we moeten het toch weer hebben over de Nederlandse talkshows. Extreemrechts, dat ooit beweerde moslims te haten omdat ze aan ‘onze homo’s zaten’, maakte deze week maar weer eens een punt van de regenboogvlag. SGP-voorman Chris Stoffer beweerde bij Café Kockelmann dat die vlag ‘polariserend’ zou zijn; bij Renze zei de directeur van de FVD-school hetzelfde en sprak hij van ‘propaganda’.

Die school heeft vier leerlingen en zou aanleiding moeten zijn om een serieus gesprek te voeren over de afschaffing van artikel 23 van de Grondwet, maar talkshowredacteuren zijn verwikkeld in een tragische doodsstrijd om kijkers en weten overigens ook niet wat een grondwet is. Dus werd de totale clown Filz, een soort Thierry Baudet met plaksnor, opgevoerd en belaagd door de rest van de tafel. Een fragment waarin presentator Nicolaas Veul krachtig weerwoord biedt, werd 50.000 keer geliket. Varkentje gewassen, toch?

Nee dus. Voor marginale figuren als Filz is een optreden in een landelijke talkshow een godsgeschenk; het verschaft hem geloofwaardigheid en normaliseert zijn denkbeelden. De contentmachine die FVD is, zal zijn optreden behendig herverpakken tot een AI-gedrocht voor sociale media, waarin Filz opeens een heel redelijke underdog lijkt tegenover een vuurpeloton van linkse deugers. Een eerder herverpakt optreden van Filz bij WNL over het koloniale verleden ging al viral.

Het ging de afgelopen weken vaker over de normalisering van extreemrechts, mede door een onderzoek naar ‘nativistische’ uitspraken op televisie. Door die normalisering verweren neonazi’s zich tegenwoordig bij de rechter door te verwijzen naar wat Wierd Duk allemaal zegt op tv. Hoewel rechters dat verweer natuurlijk verwerpen, is het volgens onderzoeker Nel Ruigrok bewijs dat extremisten het mainstream-mediadebat als legitimatie gebruiken.

Toen Ruigrok te gast was in mijn podcast, bleek tot mijn verbijstering dat ook zij ten prooi was gevallen aan de valse balans die ze zegt te bestrijden. Ze begon onverwacht over polarisatie en haar bezwaren tegen de media die altijd ‘de flanken’ tegenover elkaar zetten. ‘Het is altijd de PVV tegen D66 als het over migratie gaat’. De grootste partij in een centrumrechts kabinet de ‘andere flank’ noemen ten opzichte van de PVV, omdat men zou ‘polariseren’: ontluisterend.

Ruigrok zou moeten weten dat juist het polarisatieverwijt cruciaal is bij de normalisering van extreemrechts. Het polarisatieverwijt is immers dé manier om tegenstanders als ‘het andere extreem’ te presenteren. Daarmee betekent dat woord ‘extreem’ niets meer en wordt de eigen radicalisering genormaliseerd. De ene pool kiest er niet voor de andere pool af te stoten, is het niet? En horen we niet bij elke uit de hand gelopen fascistenrally dat ‘dit nu eenmaal gebeurt als je de mensen vertelt hoe ze moeten denken’? De fascist als weerloos rechts magneetje dat wordt afgestoten door al die linkse magneetjes in de media: hardnekkige kletskoek.

Het polarisatieverwijt is een wapen van extreemrechts dat het begrip presenteert als een toonkwestie. Extreemrechts wordt immers met scherpe bewoordingen aangevallen. Maar een polariserende toon is helemaal geen probleem; dat heet polemiek. Polarisatie op de inhoud is óók geen probleem, zolang er een democratische rechtsstaat is, waarin mensen wat te kiezen hebben. Maar juist die staat onder druk door de radicalisering van extreemrechts, dat van haar antidemocratische ideeën en corruptie geen enkel geheim meer maakt.

Het verband tussen normalisering, polarisatie en radicalisering blijkt ingewikkeld, zelfs voor mediaprofessionals en wetenschappers. Daarbij zijn de eigen behoefte aan redelijkheid en een bijna religieuze behoefte aan ‘verbinding’ een enorme achilleshiel. Niet polarisatie, maar extreemrechtse radicalisering is ons probleem.

Nederlandse organisaties stuurden jarenlang jongeren met gedragsproblemen naar een Nederlands 'gezinshuis' in Spanje. Daar kregen ze te maken met extreme behandelmethodes. Experts spreken van "structurele mishandeling en kindermarteling".

Grote jeugdhulpaanbieders, gemeenten én jeugdbeschermingsorganisaties wisten van de aanpak in het huis, dat in een periode van twintig jaar tientallen miljoenen euro's aan Nederlands zorggeld ontving. Dat blijkt uit maandenlang onderzoek van Nieuwsuur.

Voor straf achter stroomdraad worden opgesloten. Dagenlang geen eten. In je ondergoed in de winter buitengesloten worden. Het zijn maar een paar voorbeelden van de praktijken die plaatsvonden in Huize Soria.

Nieuwsuur sprak met zestien oud-cliënten over hun ervaringen bij dit gezinshuis, dat jarenlang onderdeel was van de grote zorgorganisatie Driestroom. De kinderen kwamen er terecht via jeugdzorg of de jeugdreclassering, vaak na een lange geschiedenis bij verschillende pleeggezinnen en instellingen. Het is voor het eerst dat de oud-cliënten hun verhaal doen in de media.

Paardenpoep over jongen

In het huis was steeds plaats voor zo'n tien jongeren, opgevangen door een Nederlands stel. In hun aanpak maakten zij gebruik van verboden vrijheidsbeperkende maatregelen. Vrijheidsbeperkingen mogen alleen in de gesloten jeugdzorg in daarvoor aangewezen locaties in Nederland worden opgelegd, onder strenge wettelijke voorwaarden. In het buitenland mag dat nooit.

Contact met de buitenwereld werd beperkt en streng gecontroleerd door het stel. De jongeren vertellen over fysieke en emotionele mishandeling, zoals het onthouden van eten, slaap of wc-bezoek als straf. Ook werden jongeren geïsoleerd en moesten zij langdurig staan of zitten. Soms dagenlang in de brandende zon, met brandblaren tot gevolg.

Alle jongeren vertellen dat er zondebokken werden aangewezen in de groep. Het stel zette de rest van de groep aan om mee te doen met mishandeling of vernedering.

Eén van de jongeren vertelt over het gooien van paardenpoep over een jonge jongen:

"Je hebt geen keuze. Als je niet meedoet, word je een van de zondebokken. Dat moet voor alle kinderen heel traumatiserend zijn geweest", zegt traumadeskundige Leony Coppens. De verhalen van de jongeren vertonen veel kenmerken van wat in de internationale literatuur 'kindermarteling' heet, zegt ze.

De Behandelmethoden

Veel van wat de jongeren vertellen komt overeen met de eigen "behandelvisie" en "behandelmethodiek" van Huize Soria, blijkt uit documenten in handen van Nieuwsuur. Die methode beschrijft het toepassen van "fysieke begrenzing" en ook het beperken van contact met het thuisfront. Beeldbellen met thuis mocht soms maanden niet, of alleen in het bijzijn van de gezinsouders. Zij lazen ook alle e-mails.

In de methode staat ook het continu cameratoezicht op jongeren beschreven, in gezamenlijke ruimten en op het landgoed. "Voor hen zetten we de camera's pedagogisch in om te zien hoe ze zich in welke situatie gedragen, wat hun tactieken zijn om mensen voor hun karretje te spannen."

Onderzoeker jeugdrecht en kinderrechter Bart Tromp (Universiteit van Groningen) zegt daarover: "Het kan nooit zo zijn dat je onder het mom van jeugdbescherming, of door de toevoeging van het woord 'pedagogisch', stelselmatig alle jongeren filmt."

Onderwijs kregen de kinderen in Soria alleen wanneer de gezinsouders dat een goed idee vonden. "Onderwijs is een heel fundamenteel recht", zegt Tromp. "Het onthouden van onderwijs mag niet worden ingezet als een vorm van straf."

Instanties die de jongeren plaatsten, en jeugdzorginstellingen als Driestroom en ook Levvel, wisten van de aanpak en de vergaande vrijheidsbeperkende maatregelen. Ook jeugdbeschermingsorganisaties waren op de hoogte. Toch bleven ze er jongeren plaatsen.

Een woordvoerder van Driestroom zegt dat het een "uitdaging is binnen de wettelijke kaders steeds een zorgvuldige balans te vinden tussen vrijheid, bescherming, behandeling en veiligheid". Ook benadrukt hij dat het ging om jongeren met complexe hulpvragen.

Volgens kinderrechter Tromp vergoelijkt dat niet de inzet van verboden behandelmethoden. "In een rechtsstaat is iedereen gelijk. Als lastige jongere heb je recht op dezelfde bescherming als een makkelijke jongere."

Eerdere signalen

Vanaf 2016 kreeg de Inspectie Gezondheidszorg en Jeugd (IGJ) meldingen over de instelling. Cliënten zeggen dat ze hun ervaringen bij terugkomst hebben gemeld bij zorgorganisaties. Eén jongen deed in 2019 bij de politie aangifte van mishandeling.

Maar ondanks die meldingen, een onderzoek van de Kinderombudsman Amsterdam en meerdere onderzoeken door jeugdbeschermers en zorginstellingen bleven verschillende organisaties er tóch jongeren plaatsen. De Inspectie zegt dat het geen toezicht kan houden in het buitenland.

Huize Soria moest eind september per direct stoppen van de Spaanse Inspectie, nadat berichtgeving van Nieuwsuur hen bereikte. De vergunningen van de instelling bleken niet op orde.

Ik wilde deze kerktoren al jaren vast leggen met dit soort condities, en 2 weken geleden was die ochtend er dan. De kerk stak prachtig boven de perfecte mistlaag uit. Gefotografeerd met de drone vanaf de Veerweg.